Na twee recente schrootbranden in de havens van Rotterdam en Amsterdam, waarbij waarbij lithiumbatterijen vermoedelijk de oorzaak waren, staan de metaalrecyclers weer op de barricaden. En ook nu onder aanvoering van Frits Stam. Ze waarschuwen voor een nieuwe dreiging: bulkschrootbranden tijdens transport over water. De recyclers eisen dat de overheid nu echt over de brug komt, onder meer een statiegeldregeling voor lithiumbatterijen.
‘We zijn het écht he-le-maal zat,’ zegt metaalrecycler Frits Stam van Regelink Schroothandel in de juni-uitgave van Recycling Magazine Benelux. Stam, en met hem veel collega’s in het hele land, roept al jaren dat de overheid tekortschiet om te voorkomen dat lithiumbatterijen in het schroot terechtkomen. ‘Natuurlijk, er zijn publiekscampagnes geweest en die dragen bij aan een stukje bewustwording. Maar geloof me, daarmee red je het niet. Er is veel meer nodig,’ zegt hij.
KLEINE BATTERIJ, GROTE RAMP
Recyclers doen hun uiterste best de brandgevaarlijke objecten zelf te scheiden van de bulk, maar je houdt niet alles tegen, weet Stam. ‘Het is inmiddels een bekend verhaal, en ik heb het in RMB al vaker verteld: één kleine knoopcelbatterij kan het begin zijn van een inferno.’
De metaalrecycler spreekt uit ervaring. Zijn bedrijf is in het verleden herhaaldelijk getroffen door brand. In de afgelopen tien jaar overkwam heel veel recyclers hetzelfde. Exacte aantallen ontbreken, maar in Nederland en België alleen al gaat het naar schatting om vele tientallen, zo niet honderden schrootbranden waarbij lithiumbatterijen de oorzaak waren.
BULKSCHROOT MAAKT HAVEN EN HANDEL KWETSBAAR
Recent ging het ook mis in de haven van Rotterdam. Bij EMR vatte een lading bulkschroot vlam. Een vuurzee was het gevolg. Eind mei was het weer raak, nu bij de Amsterdam Scrap Terminal. Opnieuw ging een partij bulkschroot in brand. De rook was dagenlang tot in de verre omgeving waarneembaar.
In beide gevallen was het schroot bestemd voor de export. De branden in Rotterdam en Amsterdam maakten Stam er nog een extra van bewust hoe kwetsbaar de schroothandel is. ‘Het gaat niet alleen om branden op individuele schrootwerven. Het gaat om schroot dat ligt opgeslagen in de haven of als bulk in een schip ligt. Materialen die de hele wereld over gaan. India, Pakistan, noem maar op. Stel, je krijgt een brand midden op de oceaan of op het IJsselmeer. Dan zijn de gevolgen niet te overzien. Nederlandse schrootrecyclers exporteren veel naar het buitenland, dus het maakt onze business extra kwetsbaar.’
‘EXTRA PRIKKEL MOET ER KOMEN’
Stam heeft inmiddels een vergadering belegd met collega-metaalrecyclers die exporteren. Ze hopen dat de overheid gevoelig is voor het argument dat de export – een van de belangrijkste pijlers van de Nederlandse economie – in het geding is.
De recyclers vinden dat de overheid nu echt over de brug moet komen, onder meer een statiegeldregeling voor lithiumbatterijen. ‘Alleen een echte prikkel kan de instroom beperken en branden serieus helpen voorkomen,’ zegt Stam.
BREDE STEUN VOOR STATIEGELD
De metaalrecyclers staan niet alleen. Ze weten zich gesteund door nationale en Europese brancheorganisaties. Zo onderschrijven onder meer de MRF en EuRIC, de Europese koepel van recyclingbedrijven, de noodzaak van een statiegeldsysteem voor draagbare lithiumbatterijen en apparaten waarin deze zijn ingebouwd. De maatregel moet burgers stimuleren tot correcte afvoer en waardeherstel van kritieke grondstoffen.
De organisaties willen verder een EU-breed verbod op wegwerpproducten met batterijen, zoals e-sigaretten en gadgets met onnodige batterijtoepassingen. Dit om het risico bij de bron aan te pakken.
NIEUW FONDS MOET HULP BIEDEN BIJ BRAND
Intussen roepen producentenorganisaties en vakbonden in Europa de Europese Commissie op een fonds op te richten om investeringen in brandbeveiliging te ondersteunen en getroffen bedrijven te compenseren. Het fonds zou gefinancierd kunnen worden via de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV).