De nieuwgebouwde hypermoderne hal met inventieve brandblusserrecyclingtechnologie van recycler Eerste Lelystadse Schroothandel (ELS) staat al een jaar ongebruikt. Ze zijn in afwachting van een vergunning. Deze is er nog niet, mede wegens een strijd met Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) over de herkomst van PFAS in de bodem bij het bedrijf. Vervuiling die volgens een expert helemaal niet afkomstig kan zijn van brandblussers.
Sinds de PFAS werd aangetroffen, ontstond jarenlang getouwtrek over de bron van de vervuiling. Volgens de recycler is door de omgevingsdienst alleen op het terrein van ELS gemeten. Niet daarbuiten bij andere bedrijven. Onderzoek door de internationaal vermaarde PFAS-expert prof. dr. Jacob de Boer wijst alleen uit dat de vervuiling wetenschappelijk gezien onmogelijk afkomstig kan zijn van ELS. ‘De Omgevingsdienst weigert om op andere plekken te meten. Wat heel vreemd is want je hebt als overheid toch de plicht om aan waarheidsvinding te doen’, zegt ELS directeur Arjan van ‘t Wel.
DNA profiel klopt niet
De Boer kijkt naar patronen in chemische stoffen. Zo heeft elke bron van vervuiling een eigen chemisch profiel, net als DNA. ‘Deze vervuiling kan niet afkomstig zijn van brandblussers’. De kenmerken van de in de bodem gevonden PFAS komen niet overeen met die uit blusschuim. Bovendien zit er in een brandblusser een betrekkelijk geringe hoeveelheid PFAS. In één blusser zitten slechts enkele milligrammen. Als er daadwerkelijk een kilo PFAS uit blussers in de bodem zou zijn beland, zoals de omgevingsdienst beweert, zou dat betekenen dat er vele duizenden blussers per ongeluk zijn opengebroken. En dan nog op een magische manier waarbij de vervuiling door een vloeistofdichte vloer heen toch in de bodem is beland. Dit scenario is natuurlijk niet voorstelbaar.’
Herkomst onduidelijk
Wat De Boer verbaast, is dat er geen metingen zijn gedaan buiten het terrein van het bedrijf. ‘Het is nu helemaal niet bekend of wat onder het terrein van ELS is gevonden niet wijder verspreid is onder het hele bedrijventerrein. Daarom moet er juist buiten het terrein van ELS worden gemeten. Als je alleen bij één bedrijf meet, kun je moeilijk concluderen dat het daar vandaan komt. Het industrieterrein in Lelystad kent een lange geschiedenis. De grond is ooit opgespoten met slib uit het IJsselmeer. Daarin kunnen ook PFAS-achtige stoffen hebben gezeten. Ook was er eerder op de plek van ELS een bouwbedrijf gevestigd waarin veel PFAS kan zijn gebruikt.’
Help ons uit de brand
ELS doet een beroep op de provinciale politiek om uit deze impasse te komen. Het bedrijf heeft een nieuwgebouwde hypermoderne hal met inventieve technologie om brandblussers binnen een gesloten systeem nog efficiënter te verwerken. Deze staat al een jaar ongebruikt. Van ’t Wel: ‘Wachten is tot eindelijk de vergunning wordt afgegeven. Maar de provincie vertraagt door telkens nieuwe punten aan te dragen. En de vergunningaanvraag was zogenaamd in een verkeerde la beland, zodat het daar maanden onopgemerkt bleef liggen en wij weer vertraging oplopen.’ De Boer vult aan: ‘ELS is het enige bedrijf in ons land dat PFAS-houdende brandblussers veilig en netjes verwerkt. Als zo’n bedrijf door alle tegenwerking verdwijnt, ontstaat er een nieuw probleem. Waar moeten die blussers dan heen?’
