Inmiddels is al veel geschreven over de Corporate Sustainability Due Diligence-richtlijn (CSDDD). Deze Europese conceptrichtlijn legt verplichtingen aan bedrijven op ter verbetering van omstandigheden voor de mens, milieu en natuur in de gehele waardeketen (duurzaamheid). Die verplichting behelst (onder andere) het betrachten van passende zorgvuldigheid (due diligence) in het ondernemingsbeleid, ter voorkoming en beperking van onder andere schendingen van mensenrechten en milieuschade in de ‘waardeketen’. De richtlijn biedt een basis voor ‘ketenaansprakelijkheid’ en het opleggen van sancties bij niet naleving van de regels. In dit artikel wordt ingegaan op een belangrijke recente ontwikkeling in het proces tot vaststelling van de CSDDD.
Nieuwe versie CSDDD: kleinere ‘scope’
Op 15 maart 2024 heeft de Europese Commissie een aangepaste versie van het CSDDD-voorstel aangenomen. Een van de belangrijke aanpassingen is de verkleining van de ‘scope’ of het toepassingsbereik van de CSDDD ten opzichte van de vorige versie. Door deze aanpassing zal de CSDDD namelijk voor (veel) minder bedrijven in de EU en buiten de EU van toepassing zijn.
Op basis van de door de Europese Commissie aangenomen tekst zal de CSDDD van toepassing worden op bedrijven in de Europese Unie met meer dan 1.000 werknemers en een omzet van meer dan € 450 miljoen. Overigens geldt dat een bedrijf dat aan het hoofd staat van een groep die gedurende twee aaneengesloten jaren voornoemde cijfers haalt, ook onder de CSDDD valt. Dit is een behoorlijk grote aanpassing, omdat de eerdere versie van de CSDDD van toepassing zou worden op bedrijven met minstens 500 werknemers en een omzet van minstens € 150 miljoen.
Als een bedrijf wel onder de CSDDD valt, dan geldt voor dat bedrijf een termijn waarbinnen aan de regels moet zijn voldaan. De lengte van die termijn is afhankelijk van het aantal werknemers en de omzet:
- vijf jaar voor bedrijven met meer dan 1.000 werknemers en € 450 miljoen omzet;
- vier jaar voor bedrijven met meer dan 3.000 werknemers en € 900 miljoen omzet;
- drie jaar voor bedrijven met meer dan 5.000 werknemers en € 1,5 miljard omzet.
Geen onderscheid in risicosectoren meer
De eerdere versie van de CSDDD bepaalde nog dat bedrijven in ‘hoog-risicosectoren’ ook onder het bereik van de CSDDD vallen zodra die bedrijven meer dan 250 werknemers en meer dan € 40 miljoen omzet hadden. Als hoog-risicosectoren werden onder andere de landbouwsector, mijnbouwsector en de winning van en groothandel in mineralen aangewezen. Deze bepaling is geschrapt, maar in de laatste versie van de CSDDD is de mogelijkheid opgenomen om deze risicosector-aanpak later alsnog toe te passen.
Toch nog relevant?
Ook als bedrijven niet onder het toepassingsbereik van de CSDDD zal vallen, zal de materie van deze richtlijn voor die bedrijven nog wel relevant zijn. Zo zullen, ook los van de CSDDD, voor bedrijven tot op bepaalde hoogte een zogenaamde ketenverantwoordelijkheid en/of zorgplicht en daarmee aansprakelijkheidsrisico’s kunnen gelden. Daarnaast wordt de aandacht in de maatschappij voor duurzaamheid en milieu(misstanden) steeds groter. Er wordt van bedrijven steeds meer verlangd en verwacht daar actief in te handelen. De ontwikkelingen in de rechtspraak laten ook zien dat de aandacht voor (preventie van) milieuschade ook steeds groter wordt. Bekende voorbeelden zijn de zaken van Milieudefensie tegen Shell en ING, waarin eisen zijn gesteld om maatregelen te nemen ter bescherming van het klimaat en milieu. Verder is in Nederland ook wetgeving op het gebied van verantwoord en duurzaam ondernemen in voorbereiding. Een voorbeeld is het wetsvoorstel verantwoord en duurzaam internationaal ondernemen (IMVO). Dat wetsvoorstel bevat regels voor gepaste zorgvuldigheid in waardeketens om schending van mensenrechten en het milieu tegen te gaan bij het bedrijven van buitenlandse handel.
Daarnaast is de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) van belang. Deze richtlijn verplicht ondernemingen om in hun jaarverslag te rapporteren over duurzaamheidsinformatie. Die richtlijn heeft een vergelijkbaar doel als het doel van de CSDDD: vergroting van transparantie over de gehele waardeketen van de onderneming. Voor meer informatie over de CSRD wordt verwezen naar het artikel van mijn kantoorgenoten Wilbert van Eijk en Samee Sabur.
Hoe nu verder?
Nu de Europese Commissie de conceptrichtlijn heeft aangenomen, zal het Europees Parlement er nog over moeten gaan stemmen. Die stemming zal op korte termijn moeten plaatsvinden. Als het Europees Parlement voor stemt, dan moet de richtlijn nog worden vertaald in de verschillende talen van de EU-lidstaten. Daarover moet ook worden gestemd. Uiteindelijk moet de richtlijn worden omgezet in Nederlandse wetgeving. Tot die omzetting heeft de CSDDD in beginsel geen werking. De huidige verwachting is dat de omzetting in 2026/2027 zal plaatsvinden. De uiteindelijke inwerkingtreding is afhankelijk van de voortvarendheid van het wetgevingsproces in Nederland.
Aaron Bouman is als advocaat werkzaam bij Van Iersel Luchtman Advocaten op de vestiging in ’s-Hertogenbosch. Hij is gespecialiseerd in het rechtsgebied Onderneming & Contracteren en adviseert in die hoedanigheid de sectie Omgeving & Milieu en Sanctie & Boete.
Aaron is te bereiken via: en 088-90 80 800