Algemeen

Jaarlijks worden ongeveer 1,6 tot 1,8 miljoen matrassen afgedankt in Nederland. Een stapel van ongeveer duizend Eiffeltorens op elkaar. De afgelopen twee jaar heeft de recycling hiervan een enorme vlucht genomen.

“Nederland loopt voorop op het gebied van matrasrecycling”, zegt Jan Nieuwenhuis tegen de NOS. Hij is voorzitter van Ketenoverleg Circulaire Economie Matrassen, het overlegorgaan, waarin overheid en bedrijfsleven overleggen over de recycling van matrassen. “De capaciteit is de laatste jaren enorm uitgebreid.”

Twee jaar geleden belandde twee derde van al die matrassen nog in de verbrandingsovens, met een enorme CO2-uitstoot tot gevolg. Slechts een derde werd gerecycled tot bijvoorbeeld judomatten, isolatiemateriaal en ondertapijt.

Dat is in hoog tempo veranderd. De twee matrasrecyclingbedrijven in Nederland, Retourmatras en Matras Recycling Europe (MRE), zeggen dit jaar respectievelijk 900.000 en 500.000 matrassen te recyclen. Dat betekent dat ongeveer driekwart van alle afgedankte matrassen gerecycled wordt.

Initiatief

Daarmee is Nederland wereldwijd koploper op het gebied van matrasrecycling, zegt ook Jacqueline Cramer, hoogleraar Duurzaam Innoveren aan de Universiteit Utrecht. Zij nam een aantal jaren geleden het initiatief om met de matrasfabrikanten om de tafel te gaan zitten om te praten over de recycling van hun producten.

En dat is belangrijk. Want niet alleen is de CO2-uitstoot bij verbranding van de matrassen enorm. Het verbranden op zich is ook een probleem. Matrassen branden zó goed, dat ze schade kunnen toebrengen aan de verbrandingsovens. Daarbij kunnen opgeslagen natte matrassen spontaan in brand vliegen, doordat de materialen gaan ‘broeien’.

De vijf grootste producenten, IKEA, Beter Bed, Auping, Swiss Sense en Hilding Anders, namen uiteindelijk het initiatief voor een zogeheten ‘vrijwillige producentenverantwoordelijkheid’. Die wordt in de loop van dit jaar algemeen verbindend verklaard door de overheid. Oftewel: dan moet de hele sector zich eraan houden.

Het betekent dat de producenten gaan opdraaien voor de kosten van de recycling, een kleine 10 euro per matras. “Het is het principe van: de vervuiler betaalt”, zegt Nieuwenhuis. Nu draaien vooral gemeenten ervoor op. “Straks komt het dus voor rekening van degene die het matras op de markt brengt.” Die zal de kosten overigens weer doorberekenen aan de consument.

Doel al gehaald

De doelstelling van de sector is dat per 2028 driekwart van alle afgedankte matrassen wordt gerecycled. Dat doel is dus nu al gehaald, nog voordat de producentenverantwoordelijkheid in gaat. Volgens Nieuwenhuis komt dat doordat de recyclers vooruitlopend hierop hun capaciteit enorm hebben uitgebreid. “De matrasrecyclers zagen daardoor aankomen dat er meer markt kwam.”

Retourmatras kon grote partijen uit de sector aantrekken als kapitaalkrachtige mede-investeerders. Sinds anderhalf jaar zijn IKEA, de grootste matrasverkoper van Nederland, en afvalverwerker Renewi ieder voor een derde eigenaar naast oprichter Nanne Fioole. “Met hun komst zijn de vleugels opengegaan om verder te kunnen vliegen”, aldus Fioole.

In anderhalve minuut

Eind vorig jaar opende het bedrijf zijn derde fabriek waar matrassen in nog geen anderhalve minuut ontmanteld worden en dit jaar volgen er nog twee. De belangstelling vanuit het buitenland is enorm, zegt directeur Fioole. “Er is al vanuit twintig landen interesse om ons concept over te nemen.”

Ook concurrent MRE timmert hard aan de weg. Vorig jaar groeide de capaciteit al met 40 procent, aldus Ruud Kortink. Dit jaar wordt die naar verwachting nog eens verdubbeld, naar ongeveer één miljoen.

Weggegooid

Op dit moment is er vooral sprake van zogenoemde ‘laagwaardige’ recycling in de vorm van onder meer isolatiemateriaal. Dat moet uiteindelijk veranderen, zegt Nieuwenhuis. “Alle grote producenten zijn daarom nu bezig om matrassen anders te gaan ontwerpen. Matrassen moeten makkelijker uit elkaar te halen zijn. De onderdelen moeten niet meer verlijmd worden en er moet een ander soort schuim worden gebruikt. Dan kan er bijvoorbeeld weer een ander matras van worden gemaakt.”

Matrassen- en beddenfabrikant Auping uit Deventer heeft al zo’n matras op de markt gebracht dat volledig gerecycled kan worden tot een nieuw exemplaar. Daarmee is het bedrijf een voorloper in de sector.

Volgens Nieuwenhuis is het niet alleen een maatschappelijke verantwoordelijkheid van matrasproducenten om zich in te spannen voor recycling. “Het wordt ook steeds meer een marketinginstrument. Consumenten worden steeds gevoeliger voor hoe duurzaam producten zijn.”

4 reacties op “‘Nederland wereldwijd koploper in matrasrecycling’

  1. Paul Marinissen schreef:

    Het succes van de matrasrecycling in Nederland komt vooral doordat gemeenten en inzamelbedrijven tot nu toe bereid zijn geweest de enorme kosten van de matrasrecycling voor hun rekening te nemen. Alleen in Zeeland al hebben wij ruim 50.000 matrassen ingezameld en ter verwerking aangeboden bij MRE, voor ca. EUR 350.000 kosten, die door de Zeeuwse belastingbetalers moeten worden opgebracht. Het wordt tijd dat producenten hun verantwoordelijkheid nemen en die rekening gaan betalen (of dit bij de consument in rekening brengen).
    Paul Marinissen, directeur Zeeuwse Reinigingsdienst B.V.

  2. De verwerking kost dus gemiddeld slechts 7 euro per matras, wat ten opzichte van de aanschafprijs van een matras wel meevalt. Gemeente Goes kent geen apart inzameltarief voor matrassen. Bij veel andere gemeenten is dat wel, en dan breng je kosten wel direct bij de eigenaar van het matras in rekening, zoals de heer Marinissen wil. Het is een politieke keuze om de verwerking van het matras uit het vaste afvalstoffentarief te betalen, dus uitgespreid over alle huishoudens. Een verwijderingsbijdrage voor matrassen zou logischer zijn, maar betalen per matras aan de poort van de milieustraat is een haalbaar alternatief.

  3. jserle schreef:

    Bedrijven die in de recycling werken worden meestal `de nek omgedraaid` vanwege hoge kosten waar zij te maken mee krijgen vanwege milieukosten. Oppervlaktewater, Rioolrechtheffingen enzovoorts. Op zich niet vreemd nu je bedenkt dat het buitenland ook al onze ongesorteerde troep niet meer wil hebben. Vergunning verstrekkers (ambtenaren) hebben meestal ook geen interesse in heel die materie omdat ze al een goed betaalde baan hebben waaruit ze nooit ontslagen kunnen worden. Behalve als ze hun handen letterlijk of figuurlijk vuil aan maken. EN DAT LIGT HIER NOGAL VOOR DE HAND 🙂

  4. Paul Marinissen schreef:

    Beste Joost, als er ook nog een betaalsysteem moet worden geintroduceerd op de milieustraten (wat nu niet het geval is), gaat het tarief van nu slechts 7 euro per matras omhoog. In het tarief van 7 euro zijn nu overigens alleen de ‘out-of-pocket’ kosten meegenomen, dus niet het ruimtebeslag op de milieustraat en het extra werk wat de milieustraatbeheerders eraan hebben. We schatten in dat een vergoeding van 10 euro per matras reeel zal zijn, als haalbaar alternatief.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

x
Mis niet langer het laatste nieuws

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief.

Inschrijven